Sakarya'daki kongrede Orta Doğu'nun siyasi ve toplumsal dinamikleri masaya yatırılıyor

Sakarya'da bu yıl sekizincisi gerçekleştirilen "Ortadoğu'da Siyaset ve Toplum Kongresi" kapılarını açtı.

Sakarya Üniversitesi (SAÜ) Ortadoğu Enstitüsünce (ORMER) SAÜ Turgut Özal Kültür ve Kongre Merkezi'nde düzenlenen etkinlik, "Değişen Uluslararası Düzen ve Ortadoğu: Geleceğe Dönüş Mü?" başlığını taşıyor. Çeşitli ülkelerden akademisyenlerin katılımıyla gerçekleşen kongrenin açılışında konuşan SAÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Özer Köseoğlu, bu buluşmanın Orta Doğu üzerine çalışan yerli ve yabancı akademisyenler ile uzmanları bir araya getiren önemli bir platform haline geldiğini belirtti.

Köseoğlu, insanlık tarihinin siyasi, kültürel ve ekonomik gelişiminde belirleyici rol oynayan ve dünyanın en köklü medeniyetlerine ev sahipliği yapan Orta Doğu'yu konuşmak için bir arada olduklarını ifade etti. Kongrenin ana temasına değinen Köseoğlu, bölgede yaşananların yalnızca Orta Doğu'yu değil, uluslararası sistemin hangi ülkeler üzerine inşa edildiğini ve edileceğini de gösterdiğini söyledi.

İsrail'in Gazze'deki soykırımının üçüncü yılını doldurduğuna dikkati çeken Köseoğlu, "3 yıldır dünyanın gözü önünde halkın nasıl yıkıma uğratıldığına şahitlik ediyoruz. 10 binlerce insan hayatını kaybetti. Hastaneler, okullar, üniversiteler, ibadethaneler, yaşam alanları büyük ölçüde tahrip edildi. Milyonlarca insan en temel insani ihtiyaçlarından da mahrum bırakıldı. Gazze, bugün bu haliyle yalnızca Filistin halkının değil, aslında bütün insanlık vicdanının da sınavı haline dönüşmüş oldu." dedi.

İsrail yönetiminin Ekim 2023'ten bu yana uyguladığı askeri politikaların meşru müdafaa sınırlarını aştığını vurgulayan Köseoğlu, bu sürecin tarihe kara leke ve yıkım dönemi olarak geçtiğini anlattı. Köseoğlu, 2025'te sağlanan ateşkese rağmen süren saldırılar ve insani dramın, silahların susmasının tek başına yeterli olmadığını ortaya koyduğunu belirterek, "Gazze'de yaşananlar, uluslararası hukukun ve küresel yönetişim sisteminin de ciddi sınavdan geçtiğine işaret etmektedir. Birleşmiş Milletler mekanizmalarının kararları, uluslararası mahkemelerin tedbirleri, sivillerin korunmasıyla ilgili evrensel hukuka karşılık gelen çifte standartlı uygulamalar, mevcut uluslararası düzenin meşruiyetiyle ilgili ciddi sorular ve sorgulamalara yol açmaktadır." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin Orta Doğu'daki gerilimler karşısında insani sorumlulukları ve bölgesel gerçekleri birlikte değerlendiren akılcı bir politika izlemeye çalıştığını aktaran Köseoğlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde Türkiye'nin Filistin halkının meşru hakkını uluslararası düzlemde güçlü şekilde savunduğunu, diplomasi ve müzakere kanallarının açık tutulmasına özen gösterdiğini, uluslararası yardımların ulaştırılması ve kalıcı barışın sağlanması için önemli girişimlerde bulunduğunu kaydetti.

Kongrenin yürütücüsü Doç. Dr. Yıldırım Turan ise Orta Doğu'yu yalnızca kısa vadeli krizler üzerinden değil, bölgesel düzeni şekillendiren tarihsel, kurumsal ve jeopolitik yapılar üzerinden anlamaya çalıştıklarını söyledi. Turan, bu yılki kongrenin geniş bir akademik yelpazeye sahip olduğunu belirterek, uluslararası ilişkiler teorilerinden devlet oluşumuna, devlet dışı aktörlerden bölgesel düzen ve ittifak siyasetine, savaş, çatışma, uluslararası hukuktan politik ekonomiye, büyük güçlerin bölge politikalarından bölgesel güçlerin küresel açılımlarına kadar pek çok farklı konuyu tartışacaklarını ifade etti.

Kongrede 121 katılımcının bildiri sunacağını aktaran Turan, Türkiye, İran, İspanya, Cezayir, Filistin, Suriye, Mısır, Ürdün, Azerbaycan, Bangladeş ve Bulgaristan başta olmak üzere çok sayıda ülkeden araştırmacının bulunduğunu; Kolombiya, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Çin, Nijerya, Özbekistan, Gürcistan ve Sudan'dan farklı akademik çevrelerden araştırmacıların çalışmalarını yüz yüze ve çevrim içi paylaşacağını söyledi.

Konuşmaların ardından kongrenin açılış konferansını veren Londra Ekonomi Okulu Uluslararası İlişkiler Profesörü Fawaz A. Gerges, Orta Doğu'nun değişen bölgesel ve uluslararası düzen içindeki geleceğini değerlendirdi. Açılış programına SETA Genel Koordinatörü Prof. Dr. Nebi Miş, ORMER Müdürü Prof. Dr. Tuncay Kardaş, öğretim üyeleri, farklı ülkelerden akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Filistin meselesi, Ekim 2023 sonrası Orta Doğu, İran ve bölgesel güvenlik, Suriye'deki dönüşüm, Körfez güvenlik mimarisi, Türkiye'nin bölgesel politikaları, uluslararası hukuk, yapay zeka ve savaş teknolojileri ile değişen bölgesel düzen gibi konuların ele alınacağı kongre yarın sona erecek.